Wat is Clever?
Clever, voluit "Ganz Schön Clever" (Duits voor "Best Wel Slim"), is een bekroond dobbelspel ontworpen door Wolfgang Warsch. Het spel verscheen in 2018 en won datzelfde jaar de Kennerspiel des Jahres-nominatie. Clever is een zogeheten "roll and write" spel: je gooit dobbelstenen en vult resultaten in op een scoreblad.
Het spel is geschikt voor 1 tot 4 spelers en duurt ongeveer 30 minuten. Je speelt met 6 gekleurde dobbelstenen: wit, geel, blauw, groen, oranje en paars. Elke kleur correspondeert met een ander gebied op je scoreblad, elk met eigen regels voor het invullen. Dobbelsteen kwijt? Gebruik de online versie hierboven!
Spelregels van Clever
Hoe werkt een beurt?
- Gooi alle 6 dobbelstenen. Kies één dobbelsteen en vul het resultaat in op het corresponderende gebied van je scoreblad.
- Leg lagere dobbelstenen op het dienblad. Alle dobbelstenen met een lagere waarde dan je gekozen dobbelsteen gaan op het zilveren dienblad — die kun je deze beurt niet meer gebruiken.
- Gooi de overgebleven dobbelstenen opnieuw. Kies weer een dobbelsteen, leg lagere waarden op het dienblad, en gooi opnieuw.
- Herhaal voor een derde keer. Na 3 keuzes is je beurt voorbij. De andere spelers mogen daarna één dobbelsteen van het dienblad kiezen.
De 6 gebieden op het scoreblad
- Geel (som): Vul het gegooide getal in op de juiste plek. Je moet van links naar rechts werken. Punten worden berekend op basis van kolommen.
- Blauw (wit + blauw): Tel de witte en blauwe dobbelsteen op. Kruis het bijbehorende getal aan. Hoe meer je aankruist, hoe meer punten.
- Groen (≥ waarde): Je moet een getal gooien dat groter of gelijk is aan de aangegeven waarde. De vereiste waarde stijgt steeds.
- Oranje (punten): Vul het gegooide getal in. Sommige vakjes vermenigvuldigen je score (x2, x3).
- Paars (oplopend): Elk getal dat je invult moet hoger zijn dan het vorige. Een 6 mag altijd.
- Wit (joker): De witte dobbelsteen mag je gebruiken als elke kleur. Zeer waardevol!
Bonussen en ketens
Het scoreblad zit vol met bonussen die je vrijspeelt door vakjes in te vullen: extra worpen, vossen (eindbonus), hergebruik-acties en ketens die je doorsturen naar andere gebieden. Deze bonussen zorgen voor combo's die je score explosief kunnen laten groeien. Het ontdekken en benutten van deze ketens is de kern van het spel.
De dobbelstenen van Clever
Clever gebruikt 6 gewone dobbelstenen (waarden 1-6), elk in een unieke kleur: wit, geel, blauw, groen, oranje en paars. De kleur bepaalt in welk gebied van het scoreblad je het resultaat mag invullen. De witte dobbelsteen is speciaal: die mag je altijd combineren met een andere kleur of als joker gebruiken.
Een belangrijk mechanisme is het dienblad: als je een dobbelsteen kiest, gaan alle dobbelstenen met een lagere waarde op het dienblad. Kies je een 5? Dan gaan alle 1-4 op het dienblad. Kies je een 1? Dan gaat er niets op het dienblad. Dit maakt lage waarden soms strategisch waardevoller dan hoge.
Tips en strategie
- Begin met lage dobbelstenen. Kies eerst de laagste waarde die je nodig hebt, zodat zo min mogelijk dobbelstenen op het dienblad belanden.
- Jaag op vossen. Vossen geven aan het einde van het spel punten gelijk aan je laagste gebied. Zorg dat je laagste gebied zo hoog mogelijk is.
- Benut de witte dobbelsteen. Wit is de meest flexibele kleur. Gebruik hem strategisch voor het gebied waar je hem het hardst nodig hebt.
- Plan je ketens. Kijk vooruit welke bonussen je kunt triggeren. Eén slim geplaatst getal kan een keten van 3-4 bonussen starten.
- Let op het dienblad. De dobbelstenen op het dienblad mogen door andere spelers gekozen worden. Probeer waardevolle dobbelstenen niet op het dienblad te laten belanden.
Versies van Clever
- Ganz Schön Clever (2018): Het origineel. Eenvoudig te leren, moeilijk te beheersen.
- Dobbel zo Clever / Twice as Clever (2019): Het vervolg met nieuwe scorebladen en mechanismes. Complexer en met meer combo- mogelijkheden.
- Clever hoch Drei / Clever Cubed (2020): De derde editie, nog meer diepgang en nieuwe gebieden.
- Clever 4Ever (2022): De vierde en nieuwste editie met weer verfrissende nieuwe scorebladen.
Alle versies gebruiken dezelfde 6 gekleurde dobbelstenen, dus je kunt ze allemaal spelen met de online dobbelstenen hierboven!
Veelgestelde vragen
Hoeveel dobbelstenen gebruik je bij Clever?
Bij Clever gebruik je 6 gekleurde dobbelstenen: wit, geel, blauw, groen, oranje en paars.
Wat is het zilveren dienblad bij Clever?
Als je een dobbelsteen kiest, gaan alle dobbelstenen met een lagere waarde op het dienblad. Die kun je deze beurt niet meer gebruiken, maar andere spelers mogen er één van kiezen.
Hoeveel spelers kunnen Clever spelen?
Clever is geschikt voor 1 tot 4 spelers. Het spel werkt ook uitstekend als solospel, omdat je dan probeert je eigen highscore te verbeteren.
Wat is een vos waard bij Clever?
Elke vos die je vrijspeelt levert aan het einde van het spel punten op gelijk aan de score van je laagst scorende gebied. Hoe hoger je laagste gebied, hoe meer elke vos waard is.
Hoeveel keer mag je kiezen per beurt bij Clever?
Per beurt mag je 3 keer een dobbelsteen kiezen. Je gooit eerst alle 6 dobbelstenen, kiest er één, legt lagere waarden op het dienblad, gooit opnieuw, en herhaalt dit voor een totaal van 3 keuzes.